Informatie

WAT IS DE DBNG?

De Digitale Bibliografie voor Nederlandse Geschiedenis is het resultaat van een gemeenschappelijk project van de Koninklijke Bibliotheek en het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Aan de basis ligt het Repertorium Geschiedenis Nederland van het Huygens ING, aangevuld met een selectie titels uit historische en boekhistorische bestanden van de KB en de UB's van Amsterdam en Utrecht. Bijzonder aan deze dienst zijn twee punten. Ten eerste wordt ongewenste verdubbeling in het zoekresultaat voorkomen, doordat titels die in verschillende bronbestanden aanwezig zijn, worden samengevoegd tot een enkele titel. Bovendien worden zo de unieke gegevens uit de verschillende databases gezamenlijk getoond. Ten tweede kan de (beginnende) onderzoeker bij het formuleren van een zoekvraag gebruikmaken van hulpmiddelen als een tijdbalk en geografische kaarten.
De bibliografie bevat thans ruim meer dan 200.000 titels en is daarmee de algemene toegangspoort tot de Nederlandse geschiedschrijving. Zo vormt de DBNG een essentiële bron voor onderzoek van de meest uiteenlopende aspecten van de Nederlandse geschiedenis. Daarnaast zal de DBNG in de toekomst de basis vormen van een breder platform voor samenwerking tussen bibliotheken en wetenschappelijke instituten op het gebied van historisch-bibliografische informatiesystemen.

VOOR WIE?

De Digitale Bibliografie voor Nederlandse Geschiedenis is een gemakkelijk toegankelijke digitale vraagbaak. Voor een breder publiek van studenten en historisch belangstellenden biedt zij een laagdrempelige toegang tot historische informatie. De professionele onderzoeker kan gebruik maken van uitgebreide, geavanceerde zoekfaciliteiten die snel een hoogwaardig resultaat opleveren.

BESTANDEN IN DE DBNG

De basis van de DBNG wordt gevormd door het Repertorium Geschiedenis Nederland dat in zijn geheel is opgenomen. Daarnaast is van een aantal bestanden een selectie opgenomen die betrekking heeft op de geschiedenis van Nederland. In de toekomst zal de DBNG nog worden uitgebreid met meer bestanden. Belangstelling om deel te nemen? Neem dan contact met ons op.
  • Bibliografische activiteiten Huygens ING
    Sinds 1989 is de samenstelling van de nationale historische bibliografie van Nederland, die tussen 1863 en 1995 onder verschillende benamingen in druk verscheen, onderdeel van de werkzaamheden van het Huygens ING. Onder de naam Repertorium Geschiedenis Nederland verscheen zij van 1995-2008 als databank. Door een omvangrijke retrodigitalisering zijn de titels uit de gedrukte delen vanaf 1940 aan de databank toegevoegd. Daarnaast zijn in 2010 ook artikelen uit de voornaamste historische tijdschriften van voor 1940 opgenomen in de bibliografie. Het bestand vormt met bijna 200.000 titels de hoofdmoot van de DBNG en wordt dagelijks aangevuld
  • Short-Title Catalogue, Netherlands (STCN)
    De retrospectieve nationale bibliografie van Nederland 1540-1800. Een lopend project dat bestaat uit beschrijvingen van alle boeken die in die periode in Nederland zijn verschenen en van alle boeken die buiten Nederland in het Nederlands zijn verschenen. De werken van geschiedschrijvers uit dit bestand, ongeveer 6.000 titels, zijn in de DBNG opgenomen. Titels die nog aan de STCN worden toegevoegd en aan dit criterium voldoen, vinden automatisch hun weg naar de DBNG.
  • Bibliopolis
    Bibliopolis is de elektronische nationale geschiedenis van het gedrukte boek in Nederland. Het is een wetenschappelijk, interactief informatiesysteem waarmee de onderzoeker zicht krijgt op de stand van het boekwetenschappelijk onderzoek en tevens toegang heeft tot documentatiemateriaal. De secundaire literatuur over de geschiedenis van het gedrukte boek in Nederland uit Bibliopolis, ongeveer 14.000 titels, is geheel in de DBNG opgenomen.
  • Historie in Titels (HinT)
    Een afgesloten bibliografisch bestand van publicaties over West-Europese geschiedenis vanaf ca. 1500 tot eind 2004. Het beheer lag aanvankelijk bij de Universiteit van Amsterdam, maar is inmiddels overgegaan naar OCLC. De circa 15.000 aantal publicaties uit dit bestand die betrekking hebben op Nederland zijn in de DBNG opgenomen.
  • Apparaat Nederlandse Geschiedenis (Universiteit Utrecht)
    Wegwijzer naar de belangrijkste wetenschappelijke literatuur op het gebied van de geschiedenis van Nederland. ANG is een lopend project. Alle circa 550 titels zijn in de DBNG opgenomen. De samenvoeging van deze bestanden heeft geleid tot een grotere dekking van publicaties over de Nederlandse geschiedenis. De titels die in meer dan één bestand voorkomen zijn zoveel mogelijk samengevoegd tot één enkele titel. Aangezien dit proces grotendeels geautomatiseerd is verlopen, komen zo nu en dan nog wel eens dubbelen tevoorschijn.
  • Bibliografie Nederlands Centrum voor Rechtshistorische Documentatie en Rechtsiconografie (NCRD)
    Databank met ongeveer 55.000 titelbeschrijvingen over oud-Nederlands recht, Romeins recht, canoniek recht en overig Europees recht, voorzover van invloed geweest op de Nederlandse rechtsontwikkeling en Surinaams, Antilliaans, Zuid-Afrikaans en Indonesisch recht (en overig koloniaal recht), voorzover beïnvloed door het oud-Nederlands recht. In de DBNG zijn ongeveer 36.000 titelbeschrijvingen opgenomen. Ook hier komen dubbelen voor.

INTERNATIONALE SAMENWERKING

Sedert 2007 wordt, op initiatief van de Jahresberichte für Deutsche Geschichte (Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften) jaarlijks een bijeenkomst georganiseerd van nationale historische bibliografieën. Ook DBNG neemt hier aan deel. Naast het uitwisselen van ervaringen en een bezinning op de rol van bibliografieën in een snel veranderende internetomgeving, is het de bedoeling binnen enkele jaren te komen tot gemeenschappelijke website. Via http://www.histbib.eu/bibliographies/index kunt u de deelnemende bibliografieën raadplegen.
  • Jahresberichte für deutsche Geschichte
  • Bibliography of British and Irish History
  • Irish History Online
  • Österreichische Historische Bibliographie
  • Literaturdokumentation zur Geschichte Ostmitteleuropas
  • Dansk Historisk Bibliografi
  • Historische Bibliographie
  • Bibliografia Historii Polskiej
  • Lietuvos Istorijos Bibliografija
  • Bibliographie der Schweizergeschichte
  • Humanus (Hongarije)
  • Bibliographie zur Zeitgeschichte
  • Bibliografie dejin Ceských zemí
  • Bibliografia Storica Nazionale
  • Bibliographie annuelle de l'histoire de France

WERKWIJZE

De hoeveelheid in bibliotheken en op internet opgeslagen publicaties over Nederlandse geschiedenis is enorm en groeit sneller dan ooit. Om de zwellende stroom te kunnen volgen, worden door de medewerkers van de DBNG, werkzaam bij het ING, verschillende methoden gehanteerd:
  • het Depot van Nederlandse Publicaties van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Het merendeel van de Nederlandse uitgevers staat hieraan een exemplaar af van de door hen uitgegeven boeken en periodieken. Medewerkers van de DBNG selecteren hieruit de publicaties die relevant zijn voor de Nederlandse Geschiedenis.
  • het doornemen van een vastgestelde (maar aan veranderingen onderhevige) lijst van periodieken op artikelen die betrekking hebben op de Nederlandse Geschiedenis. Hiernaast worden op basis van verwijzingen incidenteel ook andere tijdschriften doorgenomen (zie 'sneeuwbalmethode').
  • het doornemen van publicatielijsten van historici (of beoefenaars van aanverwante disciplines) werkzaam aan Nederlandse universiteiten, de zogenaamde metis lijsten.
  • de 'sneeuwbalmethode'. In de doorgenomen publicaties worden zo nu en dan verwijzingen aangetroffen naar belangrijke publicaties die nog niet in de DBNG aanwezig zijn. Deze worden vervolgens alsnog opgenomen.
Alle nationale historische bibliografieën kampen met het vraagstuk van de afbakening van de 'eigen' geschiedenis en beantwoorden het op hun eigen manier. Voor de DBNG betekent Nederlandse Geschiedenis in geografische zin in de eerste plaats wat zich heeft afgespeeld op het grondgebied van het huidige Nederland, de huidige Rijksdelen en de voormalige koloniën. Daarnaast betekent het de verrichtingen en denkbeelden van Nederlanders-inclusief uit het tijdvak dat we nog niet over 'Nederland' kunnen spreken (Erasmus, Geert Grote)-en ook van 'buitenlanders' die een belangrijke rol in de Nederlandse geschiedenis hebben gespeeld. Denk aan figuren als Justus Lipsius, René Descartes of Koning Lodewijk Napoleon. Ten derde valt binnen ons begrip van 'Nederlandse geschiedenis' de betrokkenheid en invloed van Nederland, Nederlanders of de Nederlandse cultuur bij ontwikkelingen en gebeurtenissen buiten de huidige landsgrenzen.
Het is onmogelijk alles wat binnen deze ruime afbakening van de Nederlandse geschiedenis verschijnt op te nemen in de DBNG. De beperking die de beschikbare arbeidskracht oplegt moet dus op een ander vlak worden gezocht. Het belangrijkste criterium voor opname is beantwoording aan algemeen geldende wetenschappelijke standaarden. Minimale eisen zijn deugdelijke bronvermelding en inbedding van het onderwerp in zijn historische context. Daarnaast zijn de volgende uitzonderingen en nadere toelichtingen van toepassing:
  • publicaties over geschiedtheorie, methodologie en historiografische overzichten worden opgenomen indien zij betrekking hebben op de Nederlandse geschiedbeoefening, of in belangrijke mate voorbeelden uit de Nederlandse geschiedenis aanhalen.
  • publicaties op het terrein van verwante wetenschappelijke disciplines, zoals archeologie, politicologie, sociologie, kunstgeschiedenis, etnologie, economie etc. worden opgenomen indien geschreven vanuit een historisch perspectief.
  • bij subdisciplines, zoals genealogie, heraldiek, diplomatiek, numismatiek etc., worden alleen publicaties opgenomen die voorzien in een ruime historische context.
  • publicaties die sterk gericht zijn op het lokale en anekdotische, zonder oog voor de bredere context of toepasbaarheid van het behandelde onderwerp, worden niet opgenomen.
  • primaire informatiebronnen worden alleen opgenomen indien zij zijn bewerkt of uitgegeven voor historisch onderzoek. Minimale eis is een inleiding waarin de achtergronden en betekenis van de betreffende bron voor het historisch onderzoek uiteengezet wordt.
  • gepubliceerde interviews (mondelinge geschiedenis of 'oral history') worden opgenomen indien zij zijn uitgevoerd op basis van transparante en beschreven onderzoeksmethoden en zijn voorzien van een historische context.
  • nieuwe uitgaven van eerder verschenen publicaties worden niet opgenomen indien het ongewijzigde herdrukken of paperback-uitgaven betreft. Werken met (opnieuw uitgegeven) verzamelde artikelen worden als geheel opgenomen; de afzonderlijke artikelen worden niet opgenomen.
  • de omvang van opgenomen artikelen is minimaal vijf pagina's tekst of circa 2000 woorden.
  • artikelen in verzamelwerken worden afzonderlijk opgenomen indien de bijdragen geschreven zijn door verschillende auteurs en duidelijk herkenbaar zijn als afzonderlijke bijdragen.
  • artikelen in naslagwerken (biografische woordenboeken, handboeken, lexica, repertoria en historische encyclopedieën) worden niet afzonderlijk opgenomen; de naslagwerken worden als monografie opgenomen.
  • besprekingen of recensies van publicaties worden alleen opgenomen indien gepresenteerd als zelfstandige bijdragen die in een ruimere onderzoekscontext voorzien (besprekings- of recensie-artikelen).

DEKKING EN ACTUALITEIT

Dankzij het volgen van de beschreven methoden kan de gebruiker ervan uitgaan dat de dekkingsgraad van het kwalitatief hoogwaardig onderzoek naar alle aspecten van de Nederlandse Geschiedenis in de DBNG zeer goed is. Met geografische spreiding wordt bij het samenstellen van de lijst van periodieken rekening gehouden door daarin de kwalitatief betere tijdschriften die zich richten op de geschiedenis van een bepaalde stad of streek op te nemen. Hetzelfde geldt voor tijdschriften die zich specifiek op bepaald aspect van de (Nederlandse) geschiedenis richten, zoals cartografie, wetenschapsgeschiedenis of zeegeschiedenis.

Op het gebied van de monografieën en bundels is de actualiteit van het bestand groot. Bij de tijdschriften is het beeld wisselend. U zult in het bestand artikelen aantreffen uit tijdschriften die het voorgaande jaar verschenen zijn. In andere gevallen loopt de bewerking één tot twee jaar achter. U kunt het stadium van bewerking zien bij 'toelichting' na een zoekactie naar een specifiek tijdschrift.

Als gevolg van de omschakeling van gedrukte naar online publicatie, thesaurusconversie en interne herijking van werkprocessen in de jaren 2000-2005 zijn enkele tijdschriften uit die periode nog niet verwerkt.

TOEKOMST

Naast het reguliere werk, het toevoegen van titels over de Nederlandse Geschiedenis, streeft de DBNG ernaar optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die het internet biedt. De snelle ontwikkelingen de afgelopen jaren bieden ongekende mogelijkheden om de DBNG tot een belangrijke toegangspoort tot informatie over de Nederlandse geschiedenis te maken. Binnen de financiële en personele mogelijkheden worden de komende jaren in het bijzonder twee doelen nagestreefd:
  • koppeling met elektronische tekstbestanden, zoals internetpublicaties, tijdschriftartikelen en samenvattingen. Vanuit de puur bibliografische informatie kan zo worden doorgelinkt naar, in het meest ideale geval, de tekst van het artikel of de monografie. In sommige gevallen krijgt u de tekst van een publicatie direct op het scherm. Dit zijn publicaties die door het Huygens ING zelf gescand zijn, of die openbaar toegankelijk zijn. In de meeste gevallen zult u echter moeten beschikken over een persoonlijk of insitutioneel lidmaatschap van een bibliotheek of een andere instelling die de bestanden op het internet beschikbaar stelt.
  • koppeling met biografische bestanden. Dit zullen in eerste instantie de bestanden zijn die het ING zelf vervaardigt of vervaardigd heeft, zoals het Biografisch Woordenboek van Nederland, het Digitaal Vrouwenlexicon en de gedigitaliseerde versie van het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek. De DBNG wordt zo verrijkt met biografische informatie en andersom wordt de bibliografische informatie in de biografische bestanden via de DBNG actueel gehouden.

COLOFON

Deze website is een gezamenlijk initiatief van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en de Koninklijke Bibliotheek. De website is de afgelopen jaren door de twee instellingen ontwikkeld met financiële ondersteuning van NWO. Het bibliografische werk wordt verricht door de volgende medewerkers van het Huygens ING:
  • Redactie
    Sebastiaan Derks en Ronald Sluijter
  • Bibliografisch medewerker
    Ger Ruigrok, Marielle Scherer en Marlein Sopers

Aan de ontwikkeling van de website werkten mee: Bas von Benda-Beckmann (Huygens ING), Sebastiaan Derks (Huygens ING), Yolanda Huntelaar (KB), Eric van der Meulen (KB), Marco de Niet (KB), Liesbeth Oskamp (KB), Ger Ruigrok (ING), Ron van der Schee (KB), Ronald Sluijter (Huygens ING), Theo van Veen (KB), Garrelt Verhoeven (KB), Hilde van Wijngaarden (KB)

Deze versie van de website is gebouwd door Ibuildings.

CONTACT

  • Digitale Bibliografie Nederlandse Geschiedenis
    E-mail: Info@DBNG.nl
  • Koninklijke Bibliotheek,
    Postbus 90407, 2509 LK Den Haag, Nederland
    Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis,
    Postbus 90755, 2509 LT Den Haag, Nederland
  • Sebastiaan Derks en Ronald Sluijter
    Redactie
    Tel: + 31 (0)70 3156 447
    Fax: +31 (0)70 3854 098
    Email: Sebastiaan.Derks@huygens.knaw.nl; Ronald.Sluijter@huygens.knaw.nl